|
Het is niet eenvoudig om geheel Noord-Italië samen te vatten op een pagina, toch zal ik een poging wagen, op de pagina onze wijnen (link naar onze wijnen) vindt u meer specifieke informatie over de producenten, het terroir en hun wijnen en druivenrassen.
Valle d´Aosta: In het meest noordelijke puntje van Noordwest-Italië bevinden zich enige van de hoogst gelegen wijngaarden van europa tot 1200 meter boven zeeniveau , waar men een mix aanplant van hele oude inheemse rassen en internationale variëteiten. Deze wijnen worden ook wel Vin de Glaciers (jawel, men spreekt hier overwegend frans) genoemd oftewel gletsjerwijn. Een aantal van de wijngaarden zijn nog van voordat de druifluis (phylloxera) in zowat heel Europa de druivenstokken vernietigde (rond ca 1860)
De belangrijke autochtone druivenrassen zijn:
Wit: Prié Blanc(of Blanc de Morgex) en Petit Arvine(ook aanwezig in Zwitserland, maar ontwikkelde in Valle d´Aosta het bijzondere karakter).
Rood: Prié rouge (zeer licht van kleur, ook Prëmetta genoemd ) Petit Rouge, Vien de Nus, Fumin, Cornalin, Mayolet en de Ner d´Ala.
Onze producenten uit Valle d´Aosta:
Cave du Vin Blanc de Morgex et de La Salle
Cooperative de l´Enfer (Coenfer)
Piemonte: Een van de meest bekende wijngebieden van Italië, vooral vanwege de wijnen gemaakt van Nebbiolo, Barbera en Dolcetto, maar men heeft voor de echte liefhebber nog veel meer interressante druivenrassen in de wijngaarden staan. Elke provincie in Piemonte heeft wel haar speciale druiven of de fijnste expressie ervan. Gezien het feit dat deze grote regio zeer verschilllende bodemsoorten heeft kun je een aantal geografische liggingen in combinatie met de druivenrassen bepaalde eigenschappen toedichten, een voorbeeld zijn Barolo en Barbaresco, beide van Nebbiolo gemaakt maar totaal verschillend van karakter. Waar de Barolo de naam heeft van wijn die lang moet rijpen is de Barbaresco een wijn die het meer van de jeugd moet hebben. Maar dan de autochtone druivenrassen, er zijn er zoals gezegd meer dan voldoende aanwezig, wij zullen alleen de meer belangrijke of aparte noemen.
Wit: Arneis (ook wel Nebbiolo Bianco genoemd), Cortese(of Cortese di Gavi), Erbaluce, Moscato Bianco (niet echt inheems, maar wel de wijn die er van wordt gemaakt: Moscato d´Asti en Asti Spumante), Timorasso.
Rood: Barbera, Dolcetto, Freisa, Grignolino, Nebbiolo, Pelaverga, Ruché, Malvasia di Casorzo.
Onze producenten uit Piemonte :
Silvano Bolmida
Liguria: Deze fantastische regio die zich uitstrekt van de franse grens tot de regio Toscane heeft een vrij lage wijnproductie en is vooral bekend om de redelijke kwaliteit van de witte wijnen, welke gemaakt worden van de druiven Albarola, Bosco(Cinque Terre) Pigato en Vermentino.
Voor de rode wijnen heeft men slechts een zeer waarschijnlijk inheems druivenras: Rossese.
De meest bekende wijn is toch wel de Cinque Terre Sciacchetrà, een rijke zoete wijn gemaakt van Albarola, Bosco en Vermentino druiven die eerst enige maanden worden ingedroogd voor ze verwerkt worden tot wijn, bijzonder is dat de Cinque Terre een door de Unesco beschermd erfgoed is, waar alleen biologische landbouw bedreven mag worden.
Lombardia: Deze regio wordt in tweeën gesneden door de rivier de Po en de Povlakte, met Milaan als bruisend zakencentrum, in het noorden de Alpen en de diverse grote meren, in het zuiden de Oltrepo Pavese waar een aantal zeer noemenswaardige wijnen vandaan komen, voornamelijk rood en gemaakt van Bonarda(of Croatina).
In het oosten tussen het Garda meer en het Iseo meer worden voornamelijk mousserende wijnen gemaakt volgens de methode van Champagne en ook met dezelfde druiven als de Champagne, de enige uitzondering is de rode Moscato di Scanzo waar complexe zoete wijnen van worden gemaakt.
In het hoge noorden worden echt weer kunststukjes gemaakt, tegen de grens met Zwitserland in de Valtellina worden voornamelijk wijnen van Nebbiolo druiven, hetzij gewoon optimaal rijp danwel enige maanden ingedroogd in houten kistjes, gemaakt en deze krijgen dan als toevoegsel Sfursat of Sforzato hetgeen versterkt betekent.
Trentino: Deze regio wordt vaak in een adem genoemd met het duitstalige Alto Adige maar dit is niet juist, er zijn enige overeenkomsten maar veel meer verschillen. Het is een regio die zich uitstrekt van het noorden van het Gardameer tot Alto adige, het is er voornamelijk bergachtig met wijde valleien en de meeste wijnbouw vindt plaats op gemiddelde hoogte, maar ook in de vallei zelf. Speciaal in de zogenaamde Campo Rotaliano, waar de rode Teroldego zijn perfecte terroir gevonden heeft op de rotsige bodem, waar een aantal producenten ware kunstwerkjes weten voort te brengen met deze druif. Een andere interressante druif is de Nosiola, hij verschijnt in twee gedaantes: Als een droge witte wijn, met mooie zuren en zachte fruitaroma´s en bij het Lago di Toblino wordt er een Vin Santo van gemaakt die teminste 7 jaar na de oogst op de markt komt.
Tegen de noordkant van het Garda meer wordt nog goede wijn gemaakt van de rode Marzemino-druif. De Schiava-druif is de overeenkomst met Alto Adige, daar heet deze namelijk Vernatsch. Je kan zeggen dat deze druif het beter doet in Alto Adige, daar komen echt wondertjes van balans en drinkbaarheid vandaan.
Süd Tirol/Alto Adige: Deze bijzondere regio, welke eigenlijk meer iets van Oostenrijk dan van Italië heeft (Alto Adige behoort pas sinds 1919 tot Italië, daarvoor was het onderdeel van Oostenrijk) heeft een aantal merkwaardige tegenstrijdigheden. Het is de meest bergachtige en noordelijke regio van Italië, maar de hoofdstad Bolzano is een van de warmste plaatsen van dit land, want in de zomer komt de temperatuur er gemakkelijk boven de 40°C. Daarentegen is het warme seizoen korter dan in het zuiden, wat inhoud dat de druiven in principe korter de tijd hebben om te volgroeien, maar aangezien de vorst nog laat kan toeslaan, kunnen de druiven niet vroeg uitlopen, vanwege de kans op bevriezing van de knoppen.
Een aantal internationale variëteiten heeft hier een perfecte habitat gevonden, waarvan ik er een wil noemen, namelijk de Gewürztraminer, aangezien het aannemelijk is dat deze druif afkomstig is uit de buurt van het dorp Tramin ten zuiden van Bolzano, hier kent men zelfs twee variëteiten: Gewürztraminer (Traminer Aromatico) en Traminer Bianco.
De inheemse druivenrassen strijden zeer terecht met de internationale variëteit om de eer van de beste, er dient gezegd te worden dat men hier met internationale variëteiten zeer goede resultaten behaalt, vooral Müller-Thurgau, Sauvignon, Chardonnay, "Gewürztraminer", Pinot Bianco, Pinot Grigio, heel soms Cabernet Sauvignon, Merlot en soms Pinot Noir.
In het algemeen kun je zeggen dat de coöperatie van Terlano de allermooiste witte wijnen maakt, met een onwaarschijnlijke levensduur, een aantal jaren geleden had ik de eer om hun
Terlano 1959 (jawel, 49 jaar oud) te proeven en hij kwam bijzonder vitaal over met geen spoortje veroudering.
De inheemse rode druivenrassen zorgen hier voor een divers pallet aan wijnen.De Schiava(of Vernatsch) zorgt in zijn diverse subvariëteiten voor de lekkere niet te forse rode wijnen voor alledag, de Lagrein staat aan de basis van wat gezien kan worden als de beste rosé van Italië, helaas zijn er niet zoveel producenten die hem maken, vaak wordt hij Kretzer genoemd, verder wordt er van de Lagrein krachtige en diepe rode wijnen gemaakt, soms aangeduid met Scuro vanwege het feit dat de druif vroeger ook veel gebruikt werd voor de rosé, dan was het noodzakelijk om een onderscheid te maken.
De laatste druif van enig belang is de Moscato Rosa , waarbij de naam niet komt van de kleur maar van het parfum van rozen, de kleur van de wijn is meestal donkerrood, de smaak is stevig zoet maar met veel frisheid en mooie zuren.
Veneto: Deze grote regio liggend tussen de Adriatische kust, het Garda meer, de Dolemieten en de Povlakte biedt een keur aan belangrijke inheemse druivenrassen, voor net zoveel verschillende wijnen. De belanrijkste provincies voor de wijnproductie zijn die van Verona en Treviso. Verona kunnen we hier op een dikke eerste plaats zetten, aangezien hier de meest indrukwekkende rode(Valpolicella) en witte(Soave Classico) wijnen vandaan komen, en dit ook nog in diverse soorten.
Treviso komt op de tweede plaats met stille en (licht) mousserende wijnen van de Prosecco-druif. Hierover kunnen we vrij kort zijn, de Prosecco-druif biedt vooral lekkere drinkbare mousserende wijnen met veel fruit en een prettige mousse, door bijna heel Italië kom je deze in de bar´s tegen. De mooiste Prosecchi komen uit het Cartizze gebied waar de druif op steile heuvels geplant staat en dit in combinatie met het terroir zorgt voor meer diepgang. De mousserende wijnen worden hier altijd volgens de methode Charmat (wat een Italiaanse uitvinding is, hoewel de naam anders doet vermoeden) gemaakt omdat de wijn een lange rijping op fles niet overleefd.
In de provincie Verona vinden we een schat aan druivenrassen: Voor de witte hebben we Garganega (Soave, Gambellara), Trebbiano di Soave of Lugana (mag tot 30 % in de Soave en is de enige druif voor de Lugana bij het Garda meer. De beste resultaten voor Soave worden behaald met 100% Garganega afkomstig van de vulkanische heuvels in de gemeente van Monteforte en Soave zelf).
Voor de rode hebben we Corvina, Corvinone, Molinara, Rondinella en Oseleta.
Deze laatste druif is pas in de zeventiger jaren herontdekt en wordt gebruikt in de Valpolicella wijnen, door sommige producenten wordt hij in pure vorm verwerkt, met goed resultaat. Corvina is de meest belangrijke druif voor Bardolino en Valpolicella, aangevuld met een deel Rondinella en een nog kleiner deel Molinara. Van dit mengsel worden de diverse wijnen van de Valpolicella gemaakt: gewone Valpolicella van verse druiven, Valpolicella Superiore van verse druiven en ondergaat traditioneel een herfermentatie op de schillen van de Amarone (zie hieronder) Ripasso genoemd. Amarone della Valpolicella, gemaakt van druiven die na de oogst ongeveer vier maanden indrogen in kleine houten kistjes, dan gevinifieerd worden en vervolgens rijpt de wijn minimaal 2 jaar op hout, de laatste is Recioto della Valpolicella deze is in principe op dezelfde manier gemaakt maar de gisting stopt eerder waardoor een zoete wijn overblijft, die eventueel nog een aantal jaren verder kan rijpen.
Onze producenten uit Veneto:
Fratelli Degani
Friuli Venezia Giulia: Deze regio in het noordoosten van Italië heeft in de diverse oorlogen nogal wat wisselende overheersers gehad, vooral in de wijngebieden in het oosten tegen de grens met Slovenië is duidelijk te merken dat hier lukraak een grens is getrokken. Het dialect hier lijkt in de verste verte niet op Italiaans, het is gewoon Sloveens en ook de namen hier zijn van direct Slavische afkomst, veel van de namen eindigt op -inig , -vric en -encic. Ook de wijnen aan beide zijden van de grens lijken veel op elkaar, al heeft men wel een technische achterstand vanwege het feit dat in Slovenië lang een communistisch regime heeft geheerst, maar men is nu aan een inhaalrace bezig, houd ze in de gaten want de sloveense topwijnen komen eraan!!!
Het is dus niet verwonderlijk dat de Friulaanse topwijnen uit het grensgebied met Slovenië vandaan komen en wel uit de appellaties Colli Orientali del Friuli (COF) en Collio.
Hier heeft men de beschikking over een gigantisch arsenaal aan wijndruiven, deze worden allemaal gebruikt en mogen ook als toevoeging op het etiket vermeld worden naast de appellatie.Naast inheemse druiven worden zowat alle internationale variëteiten aangeplant, voor het gemak zal ik alleen de plaatselijke noemen:
Wit: Tocai Friulano, Ribolla Gialla, Picolit, Verduzzo, Malvasia Istriana
Rood: Refosco, Schioppetino, Pignolo, Tazzelenghe
Dit is het gebied van de excentrieke wijnmakers, er worden zeer goede witte wijnen gemaakt, misschien wel de beste van Italië, de rode zijn regelmatig zeer goed en karakteristiek.
De traditie is om hier alle verschillende druiven apart te vinifiëren, dit houdt in dat een producent met 5 ha wijngaard wel 10 soorten wijn maakt, en soms wel meer als hij ook nog een selectie maakt, dan krijg je 10 verschillende wijnen waarvan er per soort 2000 flessen beschikbaar zijn, lastig maar zeer de moeite waard.
Onze producenten uit Friuli Venezia Giulia :
Le Due Terre
Borgo del Tiglio
Emilia Romagna: Deze regio dient men eigenlijk als twee te behandelen, Emilia is het deel in het noorden, voornamelijk vlak met veel industrie en in het zuiden de Appenijnen inlopend, het land van Parmigiano Reggiano en Parmaham, maar ook de bakermat van de Lambrusco. Deze wijn (echt in de traditionele vorm is het een heerlijke echte wijn, niet zoet maar wel mousserend).
Op dit moment zijn er zo´n 40 variëteiten bekend van de Lambrusco-druif verspreid over geheel Italië. Lambrusco is wel degelijk een belangrijke druivensoort aangezien hij aan de wieg heeft gestaan van een aantal zeer bekende druivenrassen zoals Sangiovese.
Het is daarom jammer dat in de zeventiger jaren een aantal amerikaanse importeurs het heeft laten produceren als alternatief voor Coca Cola, d.w.z. mierzoet.
Laat u zich een keer verassen en neem een fles echte droge mousserende Lambrusco bij een zware maaltijd en u zult zien dat dit lekker opfrist.
In de witte sector heeft men hier nog de Pignoletto, die meestal frizzante gemaakt wordt, maar ook stil geproduceerd wordt, dan komt zijn echte potentie om de hoek kijken, een fantastische witte wijn.
Het deel Romagna is totaal anders, hier liggen de wijngaarden voornamelijk in de heuvels, er is een lange kustlijn, en men heeft veel meer een midden Italiaanse mentaliteit dan een noordelijke, er is niet zo veel industrie maar veel meer landbouw.
Qua witte druiven hebben we hier de Trebbiano Romagnolo, Pagadebit en de Albana di Romagna,waarbij de eerste een redelijke witte wijn kan produceren en de tweede een goede witte wijn produceert, en de derde garant staat voor hoogstaande droge en zoete wijnen.
Wat betreft de blauwe druiven hebben we niet zoveel keus, het is hier voornamelijk de Sangiovese die de boventoon voert, goede wijnen maar niet zo indrukwekkend als ze in o.a. Toscane kunnen wezen.
Onze Producenten uit Emilia Romagna :
Tenuta La Piccola
|
|
|
